Numer PESEL to jeden z najważniejszych identyfikatorów każdego obywatela w Polsce. Jego ochrona staje się coraz bardziej istotna w dobie cyfryzacji i rosnących zagrożeń związanych z kradzieżą tożsamości. Zastrzeżenie numeru PESEL może być kluczowym krokiem w zabezpieczeniu się przed nieuprawnionym wykorzystaniem danych osobowych.
Dlaczego warto zastrzec numer PESEL?
Zastrzeżenie numeru PESEL ma na celu ochronę przed nieautoryzowanym wykorzystaniem danych osobowych. Numer PESEL, jako unikalny identyfikator, pozwala na dostęp do wielu istotnych informacji, takich jak data urodzenia czy płeć. W rękach oszusta może stać się narzędziem do wyłudzeń finansowych, podpisywania umów czy nawet przeprowadzania transakcji bez zgody właściciela.
Instytucje takie jak banki czy urzędy coraz częściej wymagają weryfikacji numeru PESEL przed realizacją określonych czynności. Od 1 czerwca 2024 roku banki mają obowiązek sprawdzać, czy numer PESEL jest zastrzeżony przed udzieleniem kredytu lub pożyczki. Jest to istotny krok w kierunku ochrony klientów przed oszustwami finansowymi.
Jakie są sposoby zastrzeżenia numeru PESEL?
Istnieje kilka sposobów zastrzeżenia numeru PESEL, które dostosowane są do preferencji obywatela. Proces ten można przeprowadzić zarówno online, jak i osobiście w urzędzie. Poniżej przedstawiamy dostępne metody:
- Aplikacja mObywatel – najszybsza i najwygodniejsza metoda. Po zalogowaniu się, wystarczy przejść do sekcji „Zastrzeż PESEL” i potwierdzić wybór.
- Portal gov.pl – dla osób preferujących korzystanie z przeglądarki internetowej. Wystarczy zalogować się, wybrać odpowiednią opcję i potwierdzić tożsamość.
- Wizyta w urzędzie gminy – konieczne jest wypełnienie wniosku i okazanie dokumentu tożsamości. Jest to jedyna możliwość zastrzeżenia PESEL-u dla osób, które nie korzystają z usług online.
Jak cofnąć zastrzeżenie numeru PESEL?
Czasami może zajść potrzeba cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL, na przykład w celu uzyskania kredytu lub założenia konta bankowego. Proces ten jest równie prosty jak zastrzeganie numeru PESEL i można go przeprowadzić poprzez aplikację mObywatel, portal gov.pl lub osobiście w urzędzie.
Możliwe jest tymczasowe cofnięcie zastrzeżenia, gdzie samodzielnie określa się datę i godzinę ponownego zastrzeżenia, lub bezterminowe, gdy ochrona nie jest już potrzebna. Warto pamiętać, że ponowne zastrzeżenie jest możliwe dopiero po 30 minutach od cofnięcia.
Cofnięcie zastrzeżenia w aplikacji mObywatel
W aplikacji mObywatel cofnięcie zastrzeżenia PESEL-u odbywa się błyskawicznie. Wystarczy przesunąć suwak w odpowiedniej sekcji, a zmiana zostanie od razu uwzględniona w rejestrze.
Ta funkcjonalność pozwala na szybkie dostosowanie statusu numeru PESEL do aktualnych potrzeb użytkownika, co jest szczególnie przydatne w sytuacjach nagłych.
Cofnięcie zastrzeżenia w urzędzie gminy
Dla osób, które wolą tradycyjne metody, istnieje możliwość cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL w urzędzie gminy. Procedura ta wymaga osobistego stawienia się w urzędzie oraz okazania dokumentu tożsamości.
Wizyta w urzędzie jest niezbędna również wtedy, gdy osoba zastrzegająca PESEL działa jako pełnomocnik, kurator lub opiekun prawny innej osoby.
W jakich sytuacjach zastrzeżenie numeru PESEL jest szczególnie ważne?
Zastrzeżenie numeru PESEL jest szczególnie zalecane w sytuacjach, gdy istnieje podwyższone ryzyko kradzieży tożsamości. Może to być wynik zgubienia dokumentów tożsamości, wycieku danych osobowych czy po prostu chęć dodatkowego zabezpieczenia danych.
Warto zastrzec PESEL zwłaszcza wtedy, gdy nie korzystamy regularnie z usług wymagających podawania tego numeru. Dzięki temu zmniejszamy ryzyko, że ktoś niepowołany wykorzysta nasze dane do oszustwa finansowego.
Sytuacje wymagające zastrzeżenia PESEL
Oto kilka sytuacji, w których zastrzeżenie numeru PESEL może okazać się niezbędne:
- Zgubienie dowodu osobistego lub paszportu.
- Wyciek danych osobowych na skutek cyberataku.
- Chęć ochrony przed nieautoryzowanym wykorzystaniem danych osobowych.
- Niekorzystanie z usług wymagających PESEL-u przez dłuższy czas.
Podstawy prawne i obowiązki instytucji finansowych
Wprowadzenie obowiązku weryfikacji numeru PESEL przez banki oraz inne instytucje finansowe reguluje ustawa z dnia 7 lipca 2023 roku. Od 1 czerwca 2024 roku banki muszą sprawdzać, czy numer PESEL jest zastrzeżony przed udzieleniem kredytów, pożyczek czy otwarciem konta bankowego.
Weryfikacja ta ma na celu ochronę klientów przed oszustwami finansowymi i zapewnienie, że działania takie jak zaciąganie kredytu czy podpisywanie umów odbywają się wyłącznie za wiedzą i zgodą właściciela numeru PESEL.
Obowiązki banków
Banki mają obowiązek sprawdzać zastrzeżenie numeru PESEL w kilku kluczowych sytuacjach:
- Przed udzieleniem kredytu gotówkowego lub hipotecznego.
- Przed otwarciem nowego konta bankowego.
- Przed wypłatą gotówki przekraczającej trzykrotność minimalnego wynagrodzenia.
- Przed zmianą warunków umowy kredytowej skutkującą zwiększeniem zadłużenia.
Zastrzeżenie numeru PESEL to skuteczne narzędzie ochrony danych osobowych, które pozwala na uniknięcie wielu problemów związanych z kradzieżą tożsamości.
Jakie są ograniczenia związane z zastrzeżeniem numeru PESEL?
Zastrzeżenie numeru PESEL wprowadza pewne ograniczenia w codziennym korzystaniu z usług finansowych. Przykładem może być niemożność zawarcia umowy kredytowej czy otwarcia konta bankowego bez wcześniejszego cofnięcia zastrzeżenia.
Warto jednak pamiętać, że zastrzeżenie PESEL-u nadal pozwala na korzystanie z wielu innych usług, takich jak rejestracja do lekarza, realizacja recept czy wypłaty z bankomatu. Dzięki temu można cieszyć się ochroną danych bez rezygnacji z codziennych udogodnień.
Co warto zapamietać?:
- Numer PESEL jest kluczowym identyfikatorem w Polsce, którego zastrzeżenie chroni przed kradzieżą tożsamości i oszustwami finansowymi.
- Od 1 czerwca 2024 roku banki będą zobowiązane do weryfikacji, czy numer PESEL jest zastrzeżony przed udzieleniem kredytów lub otwarciem konta.
- Możliwości zastrzeżenia numeru PESEL obejmują aplikację mObywatel, portal gov.pl oraz wizytę w urzędzie gminy.
- Cofnięcie zastrzeżenia PESEL można przeprowadzić online lub osobiście, z opcją tymczasowego lub bezterminowego cofnięcia.
- Zastrzeżenie PESEL jest szczególnie ważne w przypadku zgubienia dokumentów, wycieku danych osobowych lub braku korzystania z usług wymagających PESEL-u.
